Ứng dụng công nghệ hiện đại để bảo tồn di tích

Ứng dụng công nghệ hiện đại để bảo tồn di tích

518
0

Một biến cố đã xảy ra ở Hàn Quốc vào tháng 02/2008: cổng thành Namdaemun, một trong bốn cổng thành lớn, trấn giữ phía Nam của cung điện Gyeongbokgung đã bị lửa thiêu rụi trong một đêm. Chỉ 5 năm 3 tháng sau đó, cổng thành nổi tiếng số một Hàn Quốc này đã chính thức mở cửa đón du khách trở lại. Việc khôi phục lại một di sản hơn 600 năm tuổi bị cháy rụi trở về gần như nguyên bản ban đầu trong khoảng thời gian ngắn như vậy là nhờ ứng dụng công nghệ cao vào lưu giữ bảo tồn di sản: công nghệ quét laser 3D.

Bảo tồn di tích theo cách thông thường cần kết hợp nhiều phương pháp và phương tiện khác nhau để lưu giữ thông tin chính xác, giúp các thế hệ sau này có đầy đủ tư liệu để thực hiện duy tu sửa chữa như nguyên bản. Các đơn vị quản lý di tích thường lưu giữ bản vẽ thiết kế gốc, ảnh chụp trên giấy hay trên microfilm. Tuy nhiên, với công nghệ phát triển hiện nay người ta có những yêu cầu cao hơn trong việc lưu trữ, cụ thể như:

• Dữ liệu lưu trữ cần đồng nhất, chính xác và dễ truy cập, tra cứu thông tin.

• Dữ liệu lưu trữ di sản cần được lưu trữ dạng ở số để có thể dễ dàng chia sẻ với các đơn vị liên quan phục vụ công tác bảo tồn, phục dựng, hay nghiên cứu.

Với những yêu cầu như vậy, cần một công nghệ “phi truyền thống”, đó là công nghệ sử dụng máy quét laser 3D để quét toàn bộ công trình.

Máy quét laser 3D có thể quét toàn bộ công trình để tạo ra hình ảnh 3 chiều (3D) với độ chính xác và rõ nét cao. Về nguyên lý, máy quét kết hợp hình kỹ thuật số 2 chiều và ánh sáng laser có cấu trúc để tạo ra đối tượng 3D. Quá trình này được điều khiển và xử lý bởi phần mềm tích hợp. Máy quét laser 3D có thể vừa lưu giữ hình ảnh và màu sắc, vừa lưu giữ các kích thước vật lý chính xác của đối tượng.

Có thể ứng dụng công nghệ quét laser 3D vào thực tiễn ở Việt Nam?

Năm 2015 có khá nhiều bài báo nhắc đến yêu cầu trùng tu Nhà thờ Đức Bà (TP.HCM) với nhiều băn khoăn, nhất là khả năng phục hồi nguyên trạng. Do Nhà thờ Đức Bà đang trong tình trạng xuống cấp nghiêm trọng, tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây nguy hiểm đối với du khách nên việc trùng tu đang là vấn đề cấp bách.

Công trình Nhà thờ Đức Bà, bên trong có nhiều chi tiết ở vị trí cao, với các điều kiện thông thường rất khó đo vẽ lại chính xác. Ví dụ, khu vực tháp chuông rất khó tiếp cận để đo do khá nguy hiểm. Ngoài ra, lớp gạch bên ngoài nhà thờ đang trong tình trạng hư hỏng nặng, cần thống kê và đo vẽ lại để có phương án thay thế cũng như quản lý bảo tồn sau này. Phương pháp đo vẽ và chụp ảnh thông thường rất mất thời gian và công sức vì một số vị trí cao phải có thang nâng mới có thể tiếp cận.

Để phục dựng, cần phải rà soát và lưu giữ lại thông tin hiện trạng của nhà thờ một cách tốt nhất để làm cơ sở cho việc đánh giá hư hỏng, lập kế hoạch phục dựng và cuối cùng là kiểm tra kết quả phục dựng so với nguyên bản. Với những yêu cầu như vậy, công nghệ quét laser 3D với những tính năng và ưu điểm đã được nêu là phù hợp.

Nếu sử dụng máy quét laser 3D, với tầm quét của một máy hiện nay trung bình trên 100 m (một số dòng máy có thể quét chính xác đối tượng lên đến 800 m) thì việc thi công đo đạc diễn ra rất nhanh và chính xác mà các phép đo thủ công khó đạt được. Do giảm đi rất nhiều công đoạn phải đo đạc ngoài công trình, cộng với dữ liệu thu được chính xác, giúp đẩy nhanh tốc độ việc mô hình hóa 3 chiều cũng như các giai đoạn phục dựng sau này nên tiết kiệm thời gian và chi phí.

Một giải pháp công nghệ khác được ứng dụng cho bảo tồn di tích là công nghệ Nano.

Trung tâm bảo tồn di sản Thăng Long – Hà Nội đã được bảo quản thí điểm theo phương pháp này cách đây 1 năm. Khi đó, khu di tích khảo cổ đang bị rêu, nấm mốc, địa y, các loài thực vật mọc trên tháp xâm thực kết hợp một số yếu tố gây hại khác (nước mưa, hơi ẩm, nhiệt độ…) đã ảnh hưởng xấu đến di tích. Hằng năm, đơn vị quản lý di tích hố khảo cổ phải dùng các biện pháp thủ công để xử lý các yếu tố gây hại, nhưng hiệu quả không cao. Bằng công nghệ Guard Industry của Pháp, rêu, cỏ, địa y đã được loại bỏ và phủ lên một lớp nano chống lại các yếu tố gây hại, gia tăng sự liên kết của các phân tử vật liệu.

Nano phủ lên vật liệu công trình sẽ ngăn chặn sự xâm nhập của nước, hơi nước, mưa a xít, dầu… và có khả năng tự làm sạch theo cơ chế “hiệu ứng lá sen”, đồng thời vật liệu có thể “thở” (thoát hơi nước) được.

Di tích Chăm ở Quảng Nam cũng được bảo tồn công nghệ này để khôi phục màu sắc, ngăn tạo mảng, bảo quản tính chất của vật liệu, đảm bảo bề mặt khô ráo, không thấm nước, thân thiện môi trường và có khả năng chống lại các tác nhân gây hại…

0 BÌNH LUẬN