Softbank và hành trình chuyển đổi sang hệ sinh thái số

Softbank và hành trình chuyển đổi sang hệ sinh thái số

275
0

Trong bài viết “Chiến lược số cho nhà mạng viễn thông – Các định hướng chiến lược”, Bản tin nội bộ đã cung cấp cho độc giả cái nhìn tổng quan về chuyển đổi số và hướng đi các nhà mạng viễn thông thường sử dụng trong quá trình chuyển đổi số.

Ở bài viết này, chúng ta sẽ được nghe câu chuyện chuyển đổi số ở Softbank – 1 trong những doanh nghiệp được đánh giá là Chuyển đổi số thành công. Từ một nhà mạng truyền thống, Softbank nay đã trở thành 1 tập đoàn viễn thông – internet đa quốc gia của Nhật Bản thông qua việc mở rộng quy mô, ngành nghề kinh doanh tạo nền tảng để xây dựng một hệ sinh thái số.

Softbank xuất phát điểm như thế nào?

Softbank khởi nguồn là công ty phân phối phần mềm có tên Nihon SoftBank năm 1981 với trụ sở đầu tiên ở Tokyo, Nhật Bản. Trong những năm đầu thành lập, SoftBank mở rộng thêm kinh doanh internet băng thông rộng và viễn thông (cố định, di động). Doanh thu năm 1981 của Tập đoàn này đạt mức 400 ngàn USD, kinh doanh ổn định và trở thành 1 trong 3 nhà mạng lớn nhất Nhật Bản vào đầu những năm 1990.

Vì sao Softbank phải thay đổi đầu tư đa ngành?

Đến năm 1995, Tỉ phú Masayoshi Son – Nhà sáng lập Tập đoàn nhìn thấy Softbank đang có dấu hiệu đi ngang, tương lai có thể sẽ đi xuống vì doanh thu không tăng nhiều và thị trường viễn thông, internet Nhật Bản cũng không có tiềm năng mở rộng. Ông chủ Softbank quyết định mở rộng quy mô Tập đoàn bằng các vụ thâu tóm, mua lại cổ phần của các doanh nghiệp có tiếng hoặc có tiềm năng phát triển và đang kinh doanh ở lĩnh vực gần với mình.

Quá trình đầu tư và các thương vụ nổi bật

Năm 1995, SoftBank đã mua cổ phần Công ty tổ chức hội chợ triển lãm Comdex rồi bán lại sau 6 năm. Vài năm sau, ông Son dẫn dắt SoftBank tham gia vào nhiều dự án ở đa dạng lĩnh vực, từ thiết bị truyền dẫn điện thoại, xuất bản tạp chí, đến dịch vụ nội dung trên nền tảng di động. Khi Yahoo mới thành lập vào giai đoạn 1995, ông Son đã ngay lập tức tiếp cận lãnh đạo Yahoo, và đặt vấn đề mua gần 40% cổ phần công ty với giá 105 triệu USD. Đề nghị này đã làm chính sáng lập gia Yahoo – ông David Yang phải ngỡ ngàng.

Năm 2006, SoftBank quyết định mua lại bộ phận điện thoại di động của Vodafone. Chỉ sau đó 1 năm, SoftBank là công ty đầu tiên bán ra chiếc iPhone tại Nhật với chiến dịch marketing rất khác thường. Nhờ đó, số lượng thuê bao đã tăng gấp đôi và bám sát đối thủ lớn nhất của họ trên thị trường Nhật lúc đó là DoCoMo.

Năm 2000, SoftBank đã có khoản đầu tư thành công nhất trong lịch sử. Softbank đã liều lĩnh “đặt cược” 20 triệu USD vào một website không tên tuổi của Trung Quốc vào thời điểm đó. Website này sau đó phát triển thành hãng thương mại điện tử lớn nhất Trung Quốc và cổ phần của Softbank tại đây đã được định giá gần 60 tỷ USD vào năm 2014 – một lợi nhuận không tưởng kể cả theo chuẩn mực tại Thung lũng Silicon.  

Tiếp đó vào năm 2012, ông Son lại có một quyết định vô cùng táo bạo là thâu tóm 70% cổ phần nhà mạng Sprint tại Mỹ với giá trị 20 tỷ USD. Thương vụ này giúp SoftBank trở thành nhà mạng lớn thứ 3 thế giới, chỉ sau AT&T Wireless và Verizon. Nhờ đó, ông đã thực hiện được tham vọng của mình là vượt mặt đối thủ DoCoMo sớm hơn tới tận 4 năm. SoftBank tiếp tục chiến lược đầu tư dàn trải.

Nhờ chiến lược đầu tư này, trong giai đoạn từ 2009 – 2014, vốn hóa thị trường của Softbank đã tăng trưởng tới 557% – mức tăng trưởng cao thứ 4 trong lịch sử toàn thế giới. Trong khi các nhà mạng đối thủ tại Nhật cũng như ở các quốc gia khác bắt đầu nhìn thấy sự bão hòa của thị trường viễn thông di động thì SoftBank không chỉ mong chờ doanh thu từ viễn thông nữa. CEO của SoftBank nổi tiếng là “người thích đặt cược vào tương lai với các ý tưởng điên rồ”. Ông đồng thời cũng là một nhà đầu tư tích cực và mạnh tay với các thương vụ đầu tư rủi ro. Tập đoàn này đã có trong tay một nguồn vốn để có thể xây dựng một hệ sinh thái cho SoftBank đó là các công ty sáng tạo mà ông nắm giữ phần lớn cổ phần.

SoftBank và hành trình chuyển đổi số

Đầu những năm 2000, nhiều tập đoàn lớn trên thế giới bắt đầu quá trình chuyển đổi số. Softbank thực chất đã manh nha chuyển đổi từ 1995 dưới chiếc áo “mở rộng quy mô và ngành nghề kinh doanh”. CEO của SoftBank nhìn thấy sự thay đổi của thời cuộc khi máy tính bàn bị thay thế bằng máy tính xách tay, di động thay cho cố định, dịch vụ nội dung sẽ chiếm lĩnh dịch vụ giá trị gia tăng nên đã đi trước một bước.

Khi thế giới bắt đầu nhắc đến cuộc cách mạng công nghệ 4.0 được thúc đẩy bằng trí tuệ nhân tạo (AI – Artificial Intelligence), nhiều nhà mạng nghiên cứu và từng bước chuyển mình thì Softbank đang đàm phán đầu tư 750 triệu USD vào công ty làm bánh pizza bằng robot.

Tháng 10/2016, Softbank Vision Fund (tạm dịch là Quỹ Tầm nhìn Softbank) thành lập hợp tác với Quỹ Đầu tư công (PIF) của Saudi Arabia. Softbank Vision Fund có vốn đầu tư dành cho lĩnh vực công nghệ lên tới hơn 93 tỷ USD. Quỹ này cũng nhận được cam kết đầu tư của một số nhà đầu tư lớn trên thế giới. Đây là một trong những bước đi thực hiện chiến lược chuyển đổi số của Softbank.

Thay vì thâu tóm như giai đoạn trước, Tập đoàn khổng lồ này quyết định bỏ tiền nuôi những công ty sáng tạo trẻ để chuyển đổi số. Nói là làm, từ khi thành lập tới nay, Softbank Vision Fund đã đầu tư vào nhiều dự án khởi nghiệp giá trị cao trên khắp thế giới như hãng tài chính cá nhân SoFi, ứng dụng gọi xe Osla tại Ấn Độ. Mới đây nhất là khoản đầu tư 5 tỷ USD vào ứng dụng gọi xe Didi của Trung Quốc, giúp nâng giá trị của ứng dụng này lên 50 tỷ USD. Quỹ cũng đầu tư 500 triệu USD cho start-up thực tế ảo của Anh Improbable. Năm ngoái, Softbank cũng gây được sự chú ý lớn của dư luận khi mua lại 15% cổ phần của Uber với giá 93 tỷ USD.  

Vài ngày trước, SoftBank công bố sẽ chuẩn bị đầu tư 15 – 20 tỷ USD vào startup WeWork – một startup được thành lập cách đây 8 năm, cho thuê không gian làm việc chung. Cho đến nay, WeWork đã mở rộng hoạt động kinh doanh của mình tại 22 quốc gia trên toàn thế giới và trên đà đạt doanh thu 2 tỷ USD trong năm nay. Đây hứa hẹn là thương vụ có giá trị khủng nhất trong lịch sử.

Quan điểm đầu tư của quỹ Vision đã cho thấy những tham vọng của ông Masayoshi Son trong quá trình chuyển đổi số. Tập đoàn này sẽ phát triển rực rỡ với hàng loạt dịch vụ như gọi xe, đi chung xe, thương mại điện tử, Internet, dịch vụ công nghệ, tài chính, truyền thông đại chúng và tiếp thị… Tất cả dựa trên nền tảng công nghệ thông minh và internet vạn vật.

Thành tựu của Softbank sau khi chuyển đổi số

Nhìn lại hành trình từ năm 1981 đến nay, chiến lược của Softbank đã chuyển đổi hoàn toàn từ tập trung trong ngành lõi viễn thông, internet trở thành tập đoàn đầu tư phát triển công nghệ. Doanh nghiệp này nhắm tới tỷ lệ đầu tư khoảng 20-30% vào mỗi doanh nghiệp đi đầu trong đa dạng các ngành, đặc biệt là những ngành nghề, công ty có đột phá về nền tảng công nghệ. Để số hóa phần lõi, họ chuyển 97% chi tiêu cho vận hành sang 97% cho đầu tư. Chiến lược của SoftBank thông minh trong việc đi tắt đón đầu, quản lý danh mục đầu tư, cân bằng rất hiệu quả khai thác và khám phá. Từ đó đem lại các tăng trưởng số mới bền vững, để đưa mình thành hệ sinh thái rộng mở và bền vững trong tương lai.

Quy mô của Tập đoàn này đã mở rộng ra như thế nào là điều dễ nhìn thấy ở các phần trên. Quý III năm 2016, doanh thu của tập đoàn đạt 10 tỷ USD. Báo cáo tài chính của tập đoàn này cho biết đã tăng 2,90% trong năm tài chính 2018 so với năm tài chính 2017. Lợi nhuận Quý II/2018 của SoftBank tăng 49%. Cụ thể, lợi nhuận của Softbank đã tăng lên 715 tỷ yen (6,42 tỷ USD) so với 479 tỷ yen ghi nhận cùng kỳ năm ngoái. Cùng với đó, Quỹ đầu tư Tầm nhìn Softbank với số vốn 100 tỷ USD đang khuấy đảo giới công nghệ.

Từ thành công của Softbank, MobiFone có thể học được gì?

Trước hết dựa vào điểm mạnh mà từ trước tới nay MobiFone vẫn đang có nhiều lợi thế như chất lượng dịch vụ, đầu tư vào các công nghệ đi đầu. Ngay cả trong chất lượng mạng lưới, MobiFone cũng chú trọng đầu tư trong giai đoạn sau thành lập Tổng công ty. Trong việc chăm sóc khách hàng và trải nghiệm, MobiFone cũng đã và luôn mạnh dạn đầu tư theo xu hướng của giới trẻ – mở rộng các dịch vụ VAS giải trí, video, được nhiều giải thưởng chăm sóc khách hàng tốt đi kèm với chất lượng dịch vụ tốt. MobiFone đã có chiến lược xây dựng hệ sinh thái dựa trên 3 yếu tố: Anh ninh – Tiện ích – Giải trí từ tháng 7/2016. Bài toán hiện tại của MobiFone sẽ là làm thế nào để vươn lên dẫn dắt hệ sinh thái số đó?

Tại buổi làm việc ngày 19/9/2018 ở Tổng công ty Viễn thông MobiFone, Quyền Bộ trưởng Bộ TT&TT Nguyễn Mạnh Hùng đã khẳng định: “Để MobiFone trở thành công ty sáng tạo thì tốt nhất là sáng tạo bằng cách không sáng tạo. MobiFone có thể đầu tư vào các công ty khởi nghiệp sáng tạo, những công ty đã có sản phẩm, ý tưởng nhưng thiếu thị trường”.

Ngoài ra, Quyền Bộ Trưởng cũng khẳng định MobiFone có thể thành lập quỹ đầu tư phát triển khởi nghiệp sáng tạo và cần cơ chế riêng để tính đến hiệu quả đầu tư. Đây cũng là hướng đi của Softbank khi nhà mạng này thành lập Quỹ Tầm nhìn SoftBank và đầu tư vào các công ty cùng chí hướng. MobiFone có thể nhìn vào thành công của Quỹ Tầm nhìn SoftBank để tìm ra hướng đi cho mình dựa trên chỉ đạo của Quyền Bộ trưởng Bộ TT&TT Nguyễn Mạnh Hùng.

Tuy nhiên, hướng đi này cũng khá thách thức với MobiFone nói riêng và các doanh nghiệp nhà nước nói chung bởi việc mua lại các công ty quy mô nhỏ hay thành lập quỹ đầu tư sẽ cần tuân thủ các quy định của Nhà nước. Bên cạnh đó, mở rộng các mảng đầu tư rất đa ngành ngoài ngành lõi cũng đòi hỏi chiến lược bài bản, mục tiêu rõ ràng và nguồn vốn dồi dào. Chỉ khi giải được bài toán này, chúng ta mới có thể xây dựng một hệ sinh thái số hoàn chỉnh của MobiFone. Nhưng cũng vẫn ý đó, một khi đã giải được bài toàn đó, MobiFone sẽ có cơ hội trở thành doanh nghiệp tiên phong, dẫn đầu trong công cuộc chuyển đổi số ở Việt Nam.

Có một câu nói nổi tiếng trong giới công nghệ và ngày càng đúng hơn trong cuộc cách mạng công nghiệp 4.0: “Cách tốt nhất để dự đoán tương lai là tạo ra nó”. Đây cũng chính là nhiệm vụ mà mỗi người MobiFone cần có ý thức, nghiên cứu, tìm tòi, sáng tạo, đóng góp vào sự phát triển chung của Tổng công ty, để tạo dựng tương lai của chính chúng ta.

Nguồn tham khảo:

Lịch sử: https://en.wikipedia.org/wiki/SoftBank_Group#History

Báo cáo chiến lược – Softbank Strategy Meeting (tháng 3/2018):

https://cdn.group.softbank/en/corp/set/data/irinfo/investor/shareholders/pdf/38/softbank_meeting38_004.pdf

https://cdn.softbank.jp/en/corp/set/data/irinfo/presentations/vod/2016/pdf/press_20160718_01.pdf  (Trang 11: lịch sử phát triển, xuất phát điểm là telco; trang 13: tăng trưởng từ 400 nghìn USD năm 1981 lên 10 tỷ USD năm Q32016)

Báo cáo tài chính 2018:

https://cdn.group.softbank/en/corp/set/data/irinfo/financials/results/pdf/financial_results01.pdf

Các bài viết về thương vụ đầu tư:

https://www.recode.net/2018/10/10/17960476/softbank-wework-deal-analysis-majority

https://economictimes.indiatimes.com/small-biz/startups/newsbuzz/toyota-softbank-in-first-ever-alliance-target-self-driving-car-services/articleshow/66160465.cms

https://therealdeal.com/2018/07/20/real-estate-represents-17-of-the-countrys-gdp-and-softbank-is-planning-accordingly/

https://www.businessinsider.com/softbank-vision-fund-worlds-largest-tech-investment-fund-wont-focus-on-startups-2017-1

Các bài viết trên Tạp chí Forbes

0 BÌNH LUẬN