Emergent Strategy – Chiến lược đột biến trong kinh doanh

Emergent Strategy – Chiến lược đột biến trong kinh doanh

408
0

Một ông tỷ phú kể lại chuyện làm giàu của mình:
“Thuở hàn vi tôi bán chổi đót, một chổi lời 10 ngàn. Bán cả năm lời cả chục triệu. Rồi sau đó nuôi heo, lời cả đàn heo một năm cũng cả trăm triệu.
Rồi như thế, mấy năm sau ông chú họ giàu có của tôi mất đi mà không có ai thân thích, tôi là cháu xa được hưởng cả gia tài hàng tỷ.
Nói chung nếu theo chiến lược chổi đót và nuôi heo sẽ thành công nhưng thời gian rất dài và môi trường phải hết sức ổn định cho tăng tưởng. Thực tế, hiện thực đang biến đổi theo hàm mũ (Exponential Growth) (khái niệm của Ray Kurzweil). Cho nên nhiều các yếu tố bất ngờ. Các kế hoạch dài hạn thường sẽ chết trước khi thực hiện. Kế hoạch 5 năm, 10 năm xem chừng rất nhiều ảo tưởng. Càng kiên định, khả năng chệnh hướng hay “lệch chuẩn” càng cao. Và càng tiến nhanh, tiến mạnh trên chiến lược đã định thì khả năng con tàu chệnh hướng là rất lớn.
Michael Porter là bậc thầy của quản lý hiện đại, chiến lược gia theo kiểu kế hoạch. Ai làm công tác chiến lược cũng dùng Porter's five forces model (Mô hình 5 lực lượng của Porter).

Một người mà chúng ta ít biết hơn là Mintzberg, dẫn lời Giáo sư Karl Moore, Đại học McGill ở Montreal: “những ý tưởng (quản trị) được giảng dạy cho mọi chương trình MBA trên thế giới là
từ Michael Porter và Henry Mintzberg… Bạn có thể làm tương phản hai quan điểm của họ, Porter sử dụng cách tiếp cận chiến lược chủ đích (deliberate strategy) trong khi Mintzberg nhấn mạnh chiến lược đột biến (emergent strategy).
Quan niệm emergent xuất hiện ít nhất là từ triết gia vĩ đại thời cổ đại Aristotle, khi ông phát biểu
trong tác phẩm Siêu hình học: Một hệ thống lớn hơn các hợp thành của nó. John Stuart Mill viết: “Phản ứng hóa học giữa hai chất, như đã được biết rõ, sẽ tạo ra chất thứ ba với các tính chất khác biệt với tính chất của hai chất khi riêng biệt hay khi để cùng nhau”. Vị mặn của muối là một tính chất emergent như vậy, khi nó không phải là tính chất của nguyên tử Na hay Cl, mà cũng không phải của hai nguyên tử đó khi để cùng nhau.
Nói nôm na, emergence là thuộc tính xảy ra đột biến từ hệ thống. Chúng ta không thể tìm những thuộc tính mới này từ các phần tử của nó bằng cách quy giản (reduction), phân tích thành các thành phần, chia chẻ mà cần đặt trong một bối cảnh tổng thể để có cái nhìn toàn diện (holistic).
Trở lại phần chiến lược. Một chiến lược lâu dài luôn bất trắc và rủi ro, đó là tính cứng nhắc, dễ tổn thương (fragility) của chiến lược. Trong khi hiện thực thay đổi liên lục thì deliberate strategy tỏ ra kém mềm dẻo. Một chiến lược đột biến emergent strategy với loại suy nghĩ thiết kế (design thinking) tỏ ra phù hợp (relevant) hơn trong thời đại này. Design thinking nhấn mạnh yếu tố tạo ra các sản phẩm mẫu (prototype) ra thị trường một cách nhanh chóng, không cầu toàn và nhận phản hồi liên tục từ khách hàng, môi trường để điều chỉnh.
Cách làm chiến lược truyền thống vẫn còn đang tác dụng nhưng xem ra không có thuộc tính anti- fragile (kháng thương, khả năng chống lại việc dễ bị tổn thương) như yêu cầu của Nassim Taleb đối với những mô hình, ý tưởng áp dụng trong hiện thực.

0 BÌNH LUẬN